Voormalige rivier de Fivel vormde duizenden jaren het landschap van Noordoost-Groningen. Hoewel ze tegenwoordig niet meer stroomt, zijn haar sporen nog overal te zien: in de glooiingen van het land, de wierden, sloten en paden. Deze sporen vertellen een bijzonder verhaal over onze regio en laten zien hoe natuur en mensen samen het landschap maakten.
Met het project De Fivel brengen we dit verhaal terug tot leven. We verbinden het verleden met de toekomst. Zo zorgen we samen voor een mooier, gezonder en leefbaarder landschap waar mensen én natuur zich thuis voelen.
Verbeelding van de historie van de Fivelboezem. Beeld: Landscape Collected
Waarom is dit belangrijk?
De structuur van het landschap, ontstaan door de Fivel, bepaalt nog altijd hoe het water stroomt, waar planten en dieren kunnen leven en waar wij fijn wonen en werken. Maar die structuur staat onder druk. Nieuwe ontwikkelingen, de energietransitie en veranderende landbouw kunnen de oude samenhang verstoren.
Als we niets doen, kunnen we waardevolle elementen verliezen die ons landschap en onze gemeenschap uniek maken. Door het gesprek over de Fivel te openen, willen we bewustzijn creëren rondom de waarde van dit landschap. Daarmee hopen we dat de geschiedenis van de Fivel een inspiratie vormt voor hoe we samen de toekomst van onze leefomgeving vormgeven.
Wat is er al gebeurd?
In 2023 is de Gebiedsbiografie Eemsdelta opgesteld. Dit rapport beschrijft de lange geschiedenis van het gebied in de gemeente Eemsdelta en de kenmerken die het bijzonder maken.
In 2024 is een ontwerpend onderzoek gedaan naar de invloed van de Fivel op het landschap en hoe we die sporen kunnen beschermen en gebruiken.
Eind 2024 zijn de eerste resultaten gedeeld met enkele bewoners en lokale organisaties. Daaruit bleek veel enthousiasme en betrokkenheid om het verhaal van de Fivel zichtbaar en beleefbaar te maken.
In 2025 organiseerde De Landschapswerkplaats samen met gemeente Eemsdelta, waterschap Noorderzijlvest, Landscape Collected en het College van Rijksadviseurs een drukbezochte bijeenkomst over voormalige rivier de Fivel. Bezoekers werden meegenomen in het verhaal van de Fivel.
In de zomer van 2025 zaaiden 65 Fivelboezemvrienden de oevers van de Fivel in met een volledig inheems, meerjarig bloemenmengsel. Waterschap Noorderzijlvest zaaide daarna 11,5 kilometer machinaal in. Daarmee is de eerste 16 kilometer van het bloemenlint ingezaaid.
Waar staan we nu?
Het project heeft een looptijd van vijf jaar en bestaat uit de volgende onderdelen:
Verdiepen. Het verhaal van de Fivel verder onderzoeken: waar stroomde ze precies en wat is kenmerkend aan de Fivel? Door middel van grondboringen, historisch kaartonderzoek en multidisciplinair onderzoek brengen we de loop van de Fivel en Fivelbloezem in kaart.
Verbreden. De Fivel – ooit een levend watersysteem – biedt kansen voor biodiversiteit, natuurontwikkeling en het aanpakken van verzilting en de gevolgen van bodemdaling. Samen met betrokken partijen en grondeigenaren worden deze kansen in het gebied verkend en benut.
Vertellen. Aan de hand van oral history worden verhalen uit het gebied, die betrekking hebben op de Fivel, verzameld en ontsloten. Deze verhalen versterken de gemeenschapszin en maken het landschap beleefbaar. De verhalen vormen een bouwsteen voor alle andere onderdelen in het project.
De Fivelboezemvrienden en ambassadeurs dragen de gemeenschapszin rondom de Fivel uit door het opbouwen van een actieve community. Hiervoor wordt een communicatie- en activeringsplan ontwikkeld en uitgevoerd. Dit is gericht op een stevige verankering van participatie en duurzaam beheer op de lange termijn (óók na 2028).
Verbinden. Het creëren van een wandelroute, het Fivelpad, langs de oude loop van de Fivel. Langs de route worden verhalen verzameld en ontstaan nieuwe verbindingen tussen mens, landschap en natuur.
Vertoeven. De Fivel zichtbaar maken in het landschap. Delen van de Fiveloevers worden ingezaaid met het Fivelbloemenmengels. Zo versterken we de biodiversiteit én maken we de loop van de Fivel zichtbaar. Daarnaast wordt er een vormentaal ontwikkeld voor meubilair en fysieke inrichtingsstructuren langs de route en de loop van de Fivel.
Meedoen als Fivelboezemvriend
Wilt u deel uitmaken van een netwerk van mensen die zich verbonden voelen met dit bijzondere landschap? Word Fivelboezemvriend!
Als Fivelboezemvriend kunt u meepraten, verhalen delen en meedoen aan projecten. Zo bouwen we samen aan een landschap waar we trots op kunnen zijn, nu en in de toekomst.
Deze website maakt gebruik van ‘cookies’. Dit doen we om een optimale gebruikerservaring te kunnen bieden. Met de cookies kunnen we de manier waarop de website wordt gebruikt vastleggen en analyseren. We willen hiermee de website optimaliseren voor een betere ervaring.
